Luach custaim: conas é a ríomh – le sampla
Nuashonraithe 14 MFómh 2026
Is é an luach custaim an bonn le haghaidh dleachtanna agus, den chuid is mó, CBL iompórtála a ríomh. Ní hé an praghas ar an sonrasc amháin é: ní mór roinnt costais a chur leis, is féidir cinn eile a bhaint as. Fágann luach faoi luacháil an gnóthas oscailte do bhailiú iarghníomhach agus pionóis; ciallaíonn luach ró-ard go n-íoctar barraíocht dleachtanna agus CBL.
An bunphrionsabal: an luach idirbhirt
San Aontas Eorpach, cinneann Cód Custaim an Aontais na rialacha luachála, atá bunaithe ar Chomhaontú Luachála Custaim EDT. Is é an phríomhmhodh ná an luach idirbhirt: an praghas a íocadh nó atá iníoctha go hiarbhír as na hearraí a díoladh lena n-onnmhairiú chuig an AE, arna choigeartú de réir na rialacha.
Cuirtear an modh seo i bhfeidhm i bhformhór mór na gcásanna. Má tá an díoltóir agus an ceannaitheoir nasctha (m.sh. fochuideachtaí den ghrúpa céanna), glactar leis an bpraghas mura ndeachaigh an gaol i bhfeidhm air.
Costais le cur leis an bpraghas
- Iompar agus árachas an earra go dtí an áit iontrála san AE
- Coimisiúin agus táillí idirghabhálaithe, seachas coimisiúin cheannaigh a íocadh le gníomhaire féin
- Luach an phacáistithe agus na gcoimeádán, a mheastar a bheith mar chuid den earra
- Seirbhísí a chuir an ceannaitheoir ar fáil saor in aisce nó ar phraghas laghdaithe: múnlaí, uirlisí, ábhair, obair deartha a rinneadh lasmuigh den AE
- Ríoltachtaí agus táillí ceadúnais a bhaineann leis an earra, ar gá don cheannaitheoir a íoc mar choinníoll díolacháin
- An chuid den ioncam ó athdhíolachán a théann ar ais chuig an díoltóir
Costais in-bhainte amach
Ní chuid den luach custaim iad na míreanna seo, ar choinníoll go bhfuil siad luaite ar leith ón bpraghas (ar an sonrasc nó i ndoiciméad ar leith):
- Iompar tar éis teacht go dtí an áit iontrála san AE
- Costais tógála, suiteála, cothabhála nó cúnaimh theicniúil tar éis na hiompórtála
- Ús ar mhaoiniú a cuireadh ar fáil don cheannaitheoir
- Dleachtanna agus cánacha iompórtála atá iníoctha san AE (m.sh. faoi DDP)
- Coimisiúin cheannaigh
Malartú airgeadra
Má tá an sonrasc in airgeadra eile, ní mór an luach a mhalartú go euro de réir an ráta a shocraíonn na húdaráis chustaim do mhí an dearbhaithe – ní de réir ráta do bhainc, ná an ráta a bhí i bhfeidhm ar dháta na híocaíochta.
Sampla uimhriúil
Iompórtálann gnóthas Éireannach páirteanna meaisín a cheannaigh sé faoi choinníoll FOB Shanghai ar €10,000. Is é an lasta farraige go Hamburg €900, an t-árachas €60. Is é an t-iompar ó Hamburg go Baile Átha Cliath €300. Is é an ráta dleachta is infheidhme 4%, agus an CBL 23%.
- Luach custaim: €10,000 + €900 + €60 = €10,960
- Dleacht: €10,960 × 4% = €438.40
- Bonn CBL iompórtála: €10,960 + €438.40 + €300 (iompar go dtí ceann scríbe in Éirinn) = €11,698.40
- CBL iompórtála: €11,698.40 × 23% = €2,690.63
Nuair nach féidir an luach idirbhirt a chur i bhfeidhm
In éagmais díolacháin (coinsíneacht shaor in aisce, cíos, earraí coimisiúin), nó mura féidir glacadh leis an bpraghas, cuireann na húdaráis chustaim modhanna tánaisteacha i bhfeidhm in ord socraithe: luach earraí comhionanna, ansin earraí comhchosúla, an modh asbhainte ag tosú ón athdhíolphraghas san AE, luach ríofa bunaithe ar chostais táirgeachta, agus ar deireadh an modh caighdeáin deiridh.
Earráidí coitianta
- Praghas EXW nó FOB a dhearbhú gan an t-iompar agus an t-árachas go dtí an teorainn a chur leis
- Dearmad a dhéanamh ar mhúnlaí nó uirlisí a cuireadh ar fáil don mhonaróir, nó ar ríoltachtaí
- Iompar intíre laistigh den AE a bhaint as nuair nach bhfuil sé luaite ar leith ar an sonrasc
- An ráta malairte mícheart a úsáid
- Samplaí nó páirteanna spártha saor in aisce a dhearbhú mar "gan luach tráchtála": ní mór luach a lua fós
Ceisteanna coitianta
An ionann an luach custaim agus luach an tsonraisc?
Ní i gcónaí. Tosaíonn sé ón bpraghas ar an sonrasc, a bhfuil, go háirithe, an t-iompar agus an t-árachas go dtí iontráil san AE curtha leis, agus a bhféadfaí roinnt costas a bhaint as má tá siad luaite ar leith.
An gá luach a lua le haghaidh coinsíneacht saor in aisce?
Sea. Tá luach custaim ag earra a iompórtáladh gan íocaíocht chomh maith, arna chinneadh leis na modhanna tánaisteacha (m.sh. luach earraí comhionanna nó costas táirgeachta).
An ón luach custaim a ríomhtar CBL iompórtála?
Ríomhtar é ón luach custaim, arna mhéadú leis an dleacht, cánacha eile agus na costais bhreise go dtí an chéad cheann scríbe i dtír na hiompórtála.
Cén ráta malairte ba chóir a úsáid?
An ráta a shocraíonn na húdaráis chustaim don tréimhse dearbhaithe. Foilsítear go míosúil é agus tá sé ionsuite i mbogearraí imréitigh chustaim.
Cad é an riosca a bhaineann le luach mícheart?
Féadfaidh na húdaráis chustaim an dleacht agus CBL atá ar iarraidh a bhailiú go hiarghníomhach, mar aon le hús mall agus pionós b'fhéidir. Is trí bliana go bunúsach an teorainn ama is infheidhme.
An bhfuil do dhoiciméid réidh?
Seiceáil iad saor in aisce i gcúpla nóiméad, sula n-ullmhaíonn tú do dhearbhú.
Seiceáil mo dhoiciméid saor in aisce