EUDR (rozporządzenie w sprawie wylesiania): objęte produkty, należyta staranność i harmonogram

Czego wymaga rozporządzenie

Rozporządzenie (UE) 2023/1115 w sprawie produktów niepowodujących wylesiania (EUDR) zastępuje unijne rozporządzenie w sprawie drewna. Odpowiedni produkt może zostać wprowadzony do obrotu w Unii lub wywieziony tylko wtedy, gdy spełnia trzy warunki:

• Nie powoduje wylesiania: został wyprodukowany na gruntach, które nie zostały wylesione po 31 grudnia 2020 r., a w przypadku drewna bez degradacji lasów
• Został wyprodukowany zgodnie z prawem kraju produkcji: prawa do użytkowania gruntów, ochrona środowiska, prawo pracy, prawa ludów tubylczych…
• Jest objęty oświadczeniem o należytej staranności lub oświadczeniem uproszczonym

Objęte produkty

Rozporządzenie obejmuje siedem surowców i produkty pochodne wymienione kod po kodzie w załączniku I. Produkt, którego nie ma w załączniku, nie jest objęty, nawet jeśli zawiera odpowiedni surowiec. Najważniejsze pozycje:

• Bydło: żywe zwierzęta (0102 21, 0102 29), mięso (0201, 0202) i podroby (0206 10, 0206 22, 0206 29)
• Kakao: ziarna, pasta, masło, proszek i czekolada (od 1801 do 1806)
• Kawa: zielona, palona lub bezkofeinowa (0901)
• Palma olejowa: orzechy i ziarna palmowe (1207 10), olej palmowy i olej z ziaren palmowych (1511, 1513 21, 1513 29), makuchy (2306 60) i niektóre pochodne (glicerol, kwasy i alkohole tłuszczowe)
• Soja: nasiona (1201 90), mąka (1208 10), olej (1507) i makuchy (2304)
• Kauczuk: kauczuk naturalny (4001) i niektóre wyroby, w tym nowe opony (4011), dętki (4013), odzież i rękawice (4015)
• Drewno: drewno i wyroby z drewna (dział 44), masa celulozowa i papier (działy 47 i 48), drewniane meble i siedzenia (9401, 9403), prefabrykowane budynki z drewna (9406)

Produkty drukowane (książki, gazety) wyłączono z zakresu w grudniu 2025 r. Od 18 września 2026 r. rozporządzenie delegowane (UE) 2026/2102 usunęło ponadto skóry bydlęce, przenośniki taśmowe i inne wyroby z gumy wulkanizowanej, siedzenia lotnicze i samochodowe oraz soję do siewu. Od 30 grudnia 2027 r. dodaje kawę rozpuszczalną, mrożone ozory bydlęce i pochodne oleju palmowego. Opakowania, próbki i produkty używane są wyłączone.

Kto co musi zrobić?

• Podmiot, który jako pierwszy wprowadza produkt do obrotu w Unii, w szczególności importer dopuszczający go do obrotu, albo który go wywozi: dochowuje należytej staranności i składa oświadczenie
• Podmioty niższego szczebla i handlowcy: od rewizji z grudnia 2025 r. nie składają już oświadczeń; przez pięć lat przechowują dane dostawców i klientów, a gdy dostawcą jest pierwotny podmiot, także numer jego oświadczenia
• Mikro i małe podmioty pierwotne, które wprowadzają do obrotu to, co same wyprodukowały: mogą złożyć jednorazowe oświadczenie uproszczone

Należyta staranność w trzech krokach

• Zebranie informacji: opis, ilość, kraj produkcji, dostawcy i geolokalizacja wszystkich działek, na których wyprodukowano surowiec
• Ocena ryzyka niezgodności, z uwzględnieniem zwłaszcza klasyfikacji kraju produkcji (ryzyko niskie, standardowe lub wysokie) publikowanej przez Komisję
• Ograniczenie ryzyka do zera lub poziomu nieistotnego: dodatkowe informacje, niezależne audyty, zmiana dostawcy

Dla produktów pochodzących wyłącznie z krajów niskiego ryzyka wystarcza uproszczona należyta staranność: ocena i ograniczanie ryzyka nie są wymagane, chyba że pojawią się informacje wskazujące inaczej. Oświadczenie składa się w systemie informacyjnym Komisji, który nadaje mu numer referencyjny; dowody przechowuje się pięć lat.

W urzędzie celnym: numer oświadczenia

Przy odprawie odpowiedniego produktu, zarówno w przywozie, jak i w wywozie, zgłoszenie celne musi zawierać numer referencyjny oświadczenia o należytej staranności. Organ celny weryfikuje go w systemie informacyjnym; produkt bez ważnego numeru lub oznaczony jako ryzykowny może zostać zatrzymany.

Kody dokumentów przewidziane w zgłoszeniach to m.in.:

• C716: oświadczenie o należytej staranności złożone dla przywozu lub wywozu
• C717: numer oświadczenia złożonego wcześniej, np. na wcześniejszym etapie łańcucha
• Y129: towar nieobjęty rozporządzeniem, gdy kod obejmuje tylko część produktów
• Y132: produkt z załącznika I wyprodukowany przed 29 czerwca 2023 r.
• Y133: produkt wytworzony z materiałów, które zakończyły cykl życia (recykling)
• Y142: zwolnienie dla działalności niekomercyjnej

We Francji kody te znajdują się już na listach kodów DELTA IE. Błędny numer lub brak kodu dokumentu może zablokować zwolnienie towaru.

Harmonogram

• 29 czerwca 2023 r.: wejście w życie rozporządzenia (UE) 2023/1115
• Grudzień 2025 r.: rozporządzenie (UE) 2025/2650 odracza stosowanie o rok i łagodzi obowiązki podmiotów niższego szczebla
• 18 września 2026 r.: wejście w życie rozporządzenia delegowanego (UE) 2026/2102 zmieniającego listę produktów
• 30 grudnia 2026 r.: stosowanie wobec dużych i średnich przedsiębiorstw oraz mikro i małych przedsiębiorstw w zakresie produktów z drewna objętych już rozporządzeniem w sprawie drewna
• 30 czerwca 2027 r.: stosowanie wobec pozostałych mikro i małych przedsiębiorstw
• 30 grudnia 2027 r.: włączenie kawy rozpuszczalnej, mrożonych ozorów bydlęcych i pochodnych oleju palmowego

Sankcje

Sankcje ustalają państwa członkowskie. Muszą one obejmować grzywny, których maksymalna wysokość wynosi co najmniej 4 % rocznego obrotu w Unii, konfiskatę produktów i dochodów oraz czasowe wykluczenie z zamówień publicznych.

Jak się przygotować

• Sprawdzić kod Nomenklatury scalonej każdego produktu i porównać go z załącznikiem I, z uwzględnieniem pozycji „ex”
• Zidentyfikować objęte produkty w zakupach oraz dostawców, którzy będą musieli przekazać dane geolokalizacyjne
• Założyć konto w systemie informacyjnym Komisji
• Uzgodnić ze spedytorem sposób przekazywania numerów referencyjnych do każdego zgłoszenia celnego
• Przechowywać dowody należytej staranności przez pięć lat

Najczęstsze pytania